پیش از شروع: این تجربهها برای شما آشناست؟
با توجه به تجربهٔ معمول خود، به سؤالهای زیر بله یا خیر پاسخ دهید.
این سؤالها فقط برای خوداندیشی هستند؛ پرسشنامهٔ معتبر، ابزار تشخیص یا آزمون دارای نمرهٔ مشخص نیستند. پاسخ بله میتواند موضوعی برای تأمل بیشتر باشد و به معنای وجود اختلال روانشناختی نیست.
اگر نه گفتن ممکن است شما را در معرض تهدید یا آسیب قرار دهد، پیش از امتحانکردن مثالها، بخش ایمنی را بخوانید.
- آیا درخواست دیگران را قبول میکنید، حتی وقتی میدانید وقت یا انرژی کافی ندارید؟
- آیا بعد از نه گفتن به یک درخواست معمولی احساس گناه میکنید؟
- آیا برای ردکردن یک درخواست، توضیح طولانی میدهید چون پاسخ کوتاه را بیادبانه میدانید؟
- آیا نگرانید که با مشخصکردن محدودیتهایتان، دیگران شما را کمتر دوست داشته باشند؟
- آیا ابتدا موافقت میکنید، اما بعد احساس دلخوری یا فرسودگی دارید؟
- آیا تشخیص نیازهای دیگران برایتان آسانتر از بیان نیازهای خودتان است؟
وقتی بله میگوییم، اما واقعاً نمیخواهیم
درخواست دیگری را قبول میکنید؛ یک لطف، مسئولیت اضافه یا برنامهٔ خانوادگی. کمی بعد متوجه میشوید که وقت یا انرژی آن را نداشتید.
شاید مسئله این نبوده که نمیدانستید چه میخواهید؛ پیداکردن جملهای که هم صادقانه باشد و هم محترمانه، دشوار بوده است.
نه گفتن الزاماً به معنای سردشدن یا درگیری نیست. ارتباط جرئتمندانه یعنی دیدگاه خود را روشن بیان کنید و همزمان به دیگری احترام بگذارید. این شیوه با پنهانکردن نیازهای خود یا تحمیلکردن آنها به دیگران تفاوت دارد. منابع رسمی سلامت استرالیا جرئتمندی را مهارتی قابل تمرین معرفی میکنند. [۱]
یک مرز محترمانه چه شکلی دارد؟
مرز مشخص میکند چه چیزی میتوانید ارائه دهید، بپذیرید یا در آن مشارکت کنید. معمولاً وقتی روشنتر است که دربارهٔ رفتار و انتخاب خودتان صحبت کنید.
مرزبندی با کنترل دیگری تفاوت دارد. «تو حق نداری با من مخالفت کنی» تلاش برای کنترل پاسخ اوست؛ اما «حاضرم دربارهاش صحبت کنم، ولی اگر توهین شود از گفتوگو فاصله میگیرم» محدودهٔ مشارکت شما را توضیح میدهد.
ارتباط محترمانه الزاماً به توافق منتهی نمیشود. حتی یک مرز روشن هم واکنش خوشایند دیگری را تضمین نمیکند.
- «امشب میتوانم پانزده دقیقه صحبت کنم.»
- «این آخر هفته در دسترس نیستم.»
- «اگر گفتوگو به توهین برسد، آن را متوقف میکنم و زمان دیگری پیشنهاد میدهم.»
چرا نه گفتن دشوار میشود؟
ممکن است نگران باشید که با ردکردن درخواست، خودخواه، غیرقابل اعتماد یا نامهربان به نظر برسید.
مرکز مداخلات بالینی استرالیای غربی، باورهایی مانند اینها را از موانع احتمالی نه گفتن میداند. راهنمای این مرکز پیشنهاد میکند چنین باورهایی را بررسی کنیم، نه اینکه خودکار آنها را واقعیت بدانیم. ردکردن یک درخواست با طردکردن شخص درخواستکننده یکسان نیست. [۲]
انتظارات خانواده، مسئولیتهای شغلی و ارزشهای فرهنگی نیز اهمیت دارند. پیش از استفاده از یک جملهٔ آماده، رابطه، تعهدات واقعی و پیامدهای عملی موقعیت را در نظر بگیرید.
میتوانید برای بخشندگی و ارتباط خانوادگی ارزش قائل باشید و در عین حال محدودیتهای خود را بشناسید.
پاسخ روشن بدهید و در صورت نیاز کوتاه توضیح دهید
فرض کنید دوستی میخواهد در تنها بعدازظهر آزادتان برای اسبابکشی کمکش کنید.
پاسخ مبهم ممکن است این باشد: «شاید بتوانم؛ چندتا کار دارم، ببینم چی میشود.»
اگر از قبل میدانید نمیتوانید کمک کنید، پاسخ روشنتر این است: «ممنون که گفتی. یکشنبه نمیتوانم برای اسبابکشی کمک کنم.»
اگر مایل بودید، توضیح کوتاهی اضافه کنید: «آن بعدازظهر را برای کارهای شخصیام لازم دارم.»
پیشنهاد جایگزین هم اختیاری است: «میتوانم برای پیداکردن شرکت حملونقل کمکت کنم.»
فقط زمانی پیشنهاد جایگزین بدهید که واقعاً بخواهید و بتوانید آن را انجام دهید.
پیش از بله گفتن خودکار، مکث کنید
لازم نیست همیشه همان لحظه پاسخ بدهید. میتوانید بگویید: «اجازه بده برنامهام را بررسی کنم؛ فردا خبر میدهم.»
سپس پاسخ بدهید. مکث زمانی مفید است که به تصمیم روشن منتهی شود، نه اینکه دیگری را برای مدتی نامعلوم منتظر بگذاریم.
- دقیقاً چه درخواستی از من شده است؟
- وقت، انرژی و تمایل انجام آن را دارم؟
- آیا قبلاً مسئولیتش را پذیرفتهام؟
- آیا مشارکت محدودتری برایم ممکن است؟
در محل کار، دربارهٔ ظرفیت و اولویتها مشخص صحبت کنید
درخواست کاری ممکن است بخشی از وظایف واقعی شما باشد یا با چند اولویت همزمان تعارض داشته باشد. در چنین موقعیتی، روشنکردن ظرفیت میتواند مناسبتر از ردکردن سادهٔ درخواست باشد.
برای مثال: «امروز میتوانم گزارش را تمام کنم یا ارائه را آماده کنم؛ کدام اولویت دارد؟»
یا: «میتوانم این کار را انجام بدهم، اما لازم است مهلت فعلی تغییر کند.»
اینها مثالهایی برای گفتوگو دربارهٔ حجم کار هستند، نه توصیهٔ حقوقی یا استخدامی. مسئولیتها و گزینههای شما به شغل و شرایطتان بستگی دارند.
مهربان باشید، اما پاسخ خود را مبهم نکنید
مهربانی و قاطعیت میتوانند کنار هم باشند:
«میدانم برایت مهم است، اما امکان قرضدادن پول ندارم.»
«دوست دارم ببینمت، ولی این ماه نمیتوانم میزبان باشم.»
«میفهمم ناراحت شدهای؛ با این حال پاسخ من همچنان منفی است.»
راهنمای HealthyWA بر درخواست روشن، توصیف واقعیت و توجه به لحن تأکید میکند. [۱] از حمله به شخصیت دیگری یا جملههایی مانند «تو همیشه از من سوءاستفاده میکنی» فاصله بگیرید.
میتوانید ناراحتی دیگری را به رسمیت بشناسید، بدون اینکه قول بدهید آن را برطرف کنید.
اگر بعد از نه گفتن احساس گناه کردیم چه؟
احساس گناه بهتنهایی مشخص نمیکند تصمیم شما درست بوده یا اشتباه. موقعیت را بررسی کنید.
اگر اشتباهی کردهاید، میتوانید آن را بپذیرید و دربارهٔ جبران صحبت کنید. اگر پاسخ شما معقول بوده است، ناراحتی پس از آن الزاماً دلیل تغییر تصمیم نیست.
مثلاً: «ببخش که تند جواب دادم. یکشنبه همچنان نمیتوانم کمک کنم، اما میتوانستم محترمانهتر توضیح بدهم.»
میتوانید شیوهٔ بیان خود را اصلاح کنید و در عین حال همان محدودیت را حفظ کنید.
- آیا تعهد قبلی خود را زیر پا گذاشتهاید؟
- آیا بیدلیل تند صحبت کردهاید؟
- آیا صادقانه و محترمانه پاسخ دادهاید؟
- آیا از ناراحتی دیگری متأثر شدهاید، یا مسئولیتی واقعی را نادیده گرفتهاید؟
از موقعیتی قابل مدیریت شروع کنید
ابتدا یک گفتوگوی نسبتاً کمتنش انتخاب کنید. یک یا دو جمله بنویسید و آنها را تمرین کنید.
بعد از گفتوگو از خود بپرسید: «پیامم روشن بود؟» «به طرف مقابل احترام گذاشتم؟» «بیشتر از چیزی که میخواستم تعهد پذیرفتم؟»
هدف اجرای بینقص نیست. منابع آموزشی CCI بر تمرین تدریجی در موقعیتهای مختلف تأکید دارند. [۳]
چه زمانی ایمنی از جرئتمندی مهمتر است؟
اگر کسی شما را تهدید، تحقیر، کنترل یا آزار میدهد، مسئله فراتر از یک تمرین ارتباطی است.
از این مثالها بهعنوان دستور روبهروشدن با فرد ناامن استفاده نکنید. دربارهٔ ایمنی و حمایت مناسب، مشاورهٔ فردی دریافت کنید. شما مسئول نیستید با پیداکردن جملهٔ بینقص، جلوی خشونت دیگری را بگیرید.
در استرالیا، اگر خطر فوری وجود دارد، با ۰۰۰ تماس بگیرید. در کشورهای دیگر از خدمات اضطراری محل زندگی خود کمک بگیرید.
چه زمانی دریافت حمایت حرفهای میتواند مفید باشد؟
اگر دشواری بیان نیازها بهطور مکرر بر سلامت روان، کار یا روابط شما اثر میگذارد، میتوانید دربارهاش با پزشک یا روانشناس صحبت کنید.
روانشناس میتواند شرایط شما را بررسی کند و دربارهٔ مناسببودن حمایت روانشناختی گفتوگو کند. هیچ تکنیک ارتباطی یا دورهٔ درمانی، همکاری دیگری را تضمین نمیکند.
برای اطلاعات بیشتر دربارهٔ خدمات Fern Up در استرالیا، صفحات خدمات روانشناسی فارسی، حمایت برای اضطراب و تماس و رزرو را ببینید.
این مقاله اطلاعات آموزشی عمومی ارائه میدهد و ابزار تشخیص یا جایگزین توصیهٔ فردی روانشناختی، پزشکی، شغلی یا حقوقی نیست. تمام مثالها فرضیاند.
این مقاله فقط اطلاعات عمومی ارائه میدهد و جایگزین ارزیابی یا توصیه شخصی روانشناختی، پزشکی، حقوقی یا خدمات اورژانسی نیست.

گفتوگو درباره مقاله
پرسش یا دیدگاهتان درباره مقاله را بنویسید. همه نظرها پیش از انتشار بررسی میشوند.
در حال دریافت نظرات…